Trước bối cảnh sự leo thang căng thẳng giữa Nga và Ukraine trên các diễn đàn, mạng xã hội xuất hiện một số bài viết với lối suy diễn ác ý, xuyên tạc về quan điểm của Việt Nam đối với tình hình tại Ukraine nhằm hạ thấp uy tín của Đảng, Nhà nước và làm xấu hình ảnh của Việt Nam với cộng đồng quốc tế khiến dư luận rất bất bình. Các tổ chức phản động lưu vong người Việt chống Việt Nam như: Việt Tân, Đài Á Châu Tự Do (FFA), Báo Tiếng Dân, Hội Anh Em Dân Chủ… liên tục rêu rao “giảng dạy” cho Việt Nam về chính sách ngoại giao với các nước, đặc biệt là mối quan hệ với các nước lớn với các dòng giật tít “Cuộc chiến tranh xâm lược của Putin nước Nga! Một bài học xương máu cho Việt Nam”; “Việt Nam nên nhảy vào cuộc giải quyết xung đột lần này. Chắc chắn uy tín của Đảng sẽ lên như diều gặp gió. Cả thế giới phải nể phục Việt Nam nếu lần này thành công”; “những gì độc tài Putin làm đối với Ukraine thì độc tài Tập cũng rất muốn làm đối với Việt Nam”…Đó là những luận điệu thể hiện mong muốn Việt Nam bị lôi kéo tham gia các cuộc xung đột quốc tế, tham gia liên minh quân sự nhằm mục đích đối đầu quân sự, hay ngả về nước lớn nào đó để được che chở, bảo vệ và để rồi bị lệ thuộc về mọi mặt; thậm chí tham chiến gây chiến tranh. Trong các mối quan hệ quốc tế, Việt Nam chọn vị thế hòa bình, sẵn sàng làm bạn với mọi quốc gia trên thế giới. Thực tiễn đã chứng minh, Nga và Ukraine đều là các đối tác quan trọng của Việt Nam. Tình hữu nghị thân thiết giữa Việt Nam và Nga, Việt Nam và Ukraine luôn bền vững trong thời gian qua và mở rộng trên tất cả lĩnh vực chính trị-ngoại giao, thương mại, văn hóa-xã hội, khoa học-công nghệ…

Với một đất nước đã từng trải qua nhiều cuộc chiến tranh, Việt Nam hơn ai hết hiểu rõ giá trị của hòa bình, tự do, thứ đất nước và nhân dân ta cần hiện nay là hòa bình, tự chủ, hợp tác cùng phát triển, điều đó thể hiện qua bài phát biểu trả lời của phóng viên Việt Nam và nước ngoài đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước diễn biến xung đột căng thẳng tại Ukraine, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết: “Việt Nam hết sức quan ngại trước tình hình xung đột vũ trang ở Ukraine. Chúng tôi kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, tuân thủ Hiến pháp Liên Hiệp Quốc và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, không sử dụng vũ lực, bảo vệ người dân, tiếp tục đối thoại tìm kiếm giải pháp hòa bình, góp phần bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và thế giới”. Cùng với đó, Việt Nam cũng đã tích cực kêu gọi và đề nghị cộng đồng quốc tế thúc đẩy viện trợ nhân đạo cho dân thường, đảm bảo an ninh an toàn của người dân cũng như các cơ sở hạ tầng thiết yếu theo luật nhân đạo quốc tế. Và thực tế, bên cạnh những phát ngôn chính thức, Đảng và Chính phủ đã có những hành động nhanh chóng, thiết thực nhằm bảo hộ và đưa công dân Việt Nam về nước, góp phần giảm thiểu mất mát, bảo vệ an toàn cho các công dân Việt Nam trong cuộc xung đột giữa hai quốc gia.



          Có ý kiến cho rằng, trong xung đột giữa Nga và Ukraine, đường lối đối ngoại của Việt Nam là “phương cách đu dây giữa các cường quốc”. Tuy nhiên, bài học lịch sử của Việt Nam là không chọn phe, chúng ta đứng về phía chính nghĩa, về lẽ phải. Đó là bài học từ lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của cha ông, là kinh nghiệm từ thời kỳ đổi mới cho tới nay. Trên con đường hội nhập và phát triển, Việt Nam đã và đang đẩy mạnh thực hiện chính sách đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại trên tinh thần: Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Cho đến nay, Việt Nam đã mở rộng và nâng tầm quan hệ ngoại giao với tất cả các nước láng giềng, nước lớn, các đối tác quan trọng và bạn bè truyền thống.

Những năm qua, với quan điểm đối ngoại đa phương, cân bằng chiến lược, chúng ta đã tự bảo vệ Tổ quốc mình, đồng thời đóng góp cho ổn định của thế giới. Thế giới muốn ổn định thì phải có sự cân bằng, chứ không thể một cực, không thể có một ông chủ muốn làm gì cũng được. Cho nên chúng ta phải tạo sự cân bằng chiến lược, sự cân bằng chiến lược đó không phải là đi dây, đu dây. Việt Nam không trung lập mà Việt Nam độc lập. Độc lập khác hoàn toàn với trung lập, chúng ta độc lập trên cơ sở đạo lý, luật pháp quốc tế và lợi ích của Việt Nam. Hôm nay anh làm đúng thì chúng ta là bạn, ngày mai anh làm sai thì chúng tôi sẽ không tham gia vào việc đó. Còn nếu anh xâm hại chúng tôi thì chúng tôi sẽ đáp trả. Việt Nam chúng ta độc lập nên chúng ta sẽ giữ được hoà bình. Điều 12 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã khẳng định rõ: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập, hợp tác quốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng, cùng có lợi; tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế vì lợi ích quốc gia, dân tộc, góp phần vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”. Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 đã nêu rõ, chủ trương của Việt Nam là không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Quan điểm và chính sách quốc phòng “bốn không” của Việt Nam nhằm mục đích hòa bình, tự vệ, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ 2, với sự đối đầu của hai khối XHCN-TBCN mà hàng loạt các liên minh quân sự ra đời: Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO); Tổ chức Hiệp ước Varsawa; Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á (SEATO); Tổ chức Hiệp ước Trung Đông (CENTO) v.v… Trong suốt thời kỳ tồn tại các liên minh quân sự trên, tình hình khu vực, thế giới luôn căng thẳng, bởi các liên minh này đối đầu nhau, nhất là khi giữa họ có những mâu thuẫn về lợi ích. Họ công khai hoặc ngầm chạy đua vũ trang, tăng cường sự hiện diện quân sự, đẩy mạnh hoạt động khiêu khích, lôi kéo các quốc gia, khu vực đến gần hiểm họa chiến tranh mà Việt Nam chúng ta cũng là một trong các nạn nhân vào những năm 60-70 của thế kỷ trước.

Các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị không từ thủ đoạn nào để chống phá, xuyên tạc chính sách quốc phòng Việt Nam đã lạc hậu, lỗi thời, không phù hợp; chủ trương “không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế” là Việt Nam đã “từ bỏ dùng vũ lực trong bảo vệ đất nước”, là “tự trói tay, chân mình”, “tự cô lập mình”, tước đi cơ hội hợp tác với các nước lớn trong bảo vệ Tổ quốc, không phù hợp với tình hình thực tế, đi ngược lại xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế; đưa ra tư vấn, góp ý, kiến nghị Việt Nam thiết lập, tham gia liên minh quân sự. Thâm độc hơn, chúng còn quy chụp việc Việt Nam tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh là khơi mào cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực, là để chống lại một nước thứ ba. Đặc biệt, trước những diễn biến phức tạp trên Biển Đông tác động đến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biển, đảo, các thế lực thù địch, phản động xuyên tạc rằng, với chính sách quốc phòng hiện nay thì Việt Nam không thể giữ vững chủ quyền, sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, v.v… Từ đó, hô hào, cổ súy những tư tưởng sai trái, kêu gọi dựa vào nước ngoài, nhất là các nước lớn và tham gia liên minh quân sự để bảo vệ chủ quyền biển, đảo, bảo vệ đất nước.

          Thực tế thế giới hiện đại cho thấy rõ: Tuy có quan hệ thân thiết với nhau, thậm chí liên minh quân sự với nhau, nhưng khi gặp vấn đề liên quan tới lợi ích quốc gia, dân tộc của nước lớn, họ sẽ xử lý quan hệ với các đồng minh theo triết lý ưu tiên lợi ích của họ là trước hết, là trên hết. Trên thế giới chưa bao giờ có nước nào có thể hy sinh lợi ích của dân tộc mình chỉ vì lợi ích của dân tộc khác.

Chính vì vậy, trong mọi điều kiện, hoàn cảnh, dù là thời bình hay thời chiến, không thể ảo tưởng trông chờ sự trợ giúp của nước ngoài, không tham gia liên minh quân sự với nước khác. Quan điểm xuyên suốt của Việt Nam là mở rộng quan hệ quốc tế, là bạn, là đối tác tin cậy của bạn bè quốc tế, đồng thời phải tự lực, tự cường, dựa vào sức mình là chính, xây dựng thực lực sức mạnh tổng hợp quốc gia, kết hợp với sức mạnh của thời đại, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của bạn bè và cộng đồng quốc tế. Việt Nam không chọn bên, không đi theo một cường quốc nào, không dựa hẳn vào một cường quốc nào để bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia - dân tộc mình. Chính vì vậy, chúng ta không hề mâu thuẫn khi một mặt mở rộng quan hệ quốc tế, mặt khác chúng ta không tham gia liên minh quân sự, không liên kết nước này để chống nước kia.

Biện pháp sử dụng vũ lực và liên minh quân sự không phải là phương thức tối ưu trong bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Mà chính đường lối quốc phòng với mục đích tự vệ, hòa bình, chính nghĩa, phù hợp với quyền cơ bản của các quốc gia, dân tộc theo nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc mới là điều mà các quốc gia, dân tộc tiến bộ đều đang hướng tới. Kiên quyết đấu tranh, kiên trì giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở pháp luật và luật pháp quốc tế. Việt Nam không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, không phải là Việt Nam tự “trói tay” mình, trái lại, nó có tác dụng “cởi trói” cho chúng ta, cả trong tư duy và hành động để ta có thể suy nghĩ và hành động một cách độc lập, sáng tạo và không bị chi phối, áp đặt bởi yếu tố bên ngoài, tức không bị người khác trói mình.

Công Minh (còn tiếp)

Xem kỳ 1 tại https://www.toiyeukontum.com/2022/11/uong-loi-oi-ngoai-chinh-sach-quoc-phong.html